TUẦN 28
Tiết 110 :
Dùng
Cụm Chủ - Vị Để Mở Rộng Câu .
A. KIẾN THỨC:
- Hiểu được thế nào là dùng cụm C-V để mở rộng câu
(dùng cụm C-V để làm thành phần câu hoặc thành phần của cụm từ.)
- Nắm được
các trường hợp dùng cụm C-V để mở rộng câu.
- Luyện kĩ năng mở rộng câu bằng cách dùng cụm C-V làm thành phần của câu khi
nói, viết.
B. NỘI DUNG HỌC TẬP :
I. THẾ NÀO LÀ DÙNG
CỤM CHỦ - VỊ ĐỂ MỞ RỘNG CÂU?
1/. Ví dụ: SGK/Tr 68
a. Tìm các cụm danh từ có trong câu sau:
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta
không có, luyện những tình cảm ta sẵn có [...].
(Hoài Thanh)
2 cụm danh từ là : “những
tình cảm ta không có”
và “
những tình cảm ta sẵn có”.
b. Phân tích cấu tạo của những cụm danh từ vừa tìm được:
|
Phụ ngữ trước
|
Trung tâm
|
Phụ ngữ sau
|
|
những
|
tình cảm
|
ta // không
có.
|
|
những
|
tình cảm
|
ta // sẵn có.
|
2 phụ ngữ “ta không có” và
“ta sẵn có” là 2 cụm chủ - vị.
2 cụm chủ - vị làm phụ ngữ cho danh từ “tình cảm”.
( bổ sung ý nghĩa cho danh từ “tình cảm”).
GHI NHỚ
Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng những cụm từ có hình
thức giống câu đơn bình thường, gọi là cụm chủ - vị ( cụm C – V) làm thành phần
của câu hoặc của cụm từ để mở rộng câu .
II. CÁC TRƯỜNG HỢP DÙNG CỤM CHỦ - VỊ
ĐỂ MỞ RỘNG CÂU :
Ví dụ: SGK/Tr 68
Tìm cụm C - V làm thành phần câu hoặc
thành phần cụm từ trong các câu sau đây.
Cho biết trong mỗi câu, cụm C - V làm
thành phần gì.
a) Chị Ba đến khiến tôi rất vui và vững tâm.
b) Khi bắt đầu kháng chiến, nhân dân ta tinh
thần rất hăng hái.
c) Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen
để bao bọc cốm, cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
d) Nói cho đúng thì phẩm giá của tiếng Việt
chỉ mới thật sự được xác định và đảm bảo từ ngày Cách mạng tháng Tám thành
công.
HƯỚNG
DẪN PHÂN TÍCH.
Bằng cách đặt
các câu hỏi ta sẽ thấy các cụm chủ - vị đóng vai trò gì trong câu.
a) Chị Ba đến khiến tôi rất vui và vững tâm.
Điều gì khiến cho nhân vật “tôi” vui mừng và
vững tâm?
⟶ Chị Ba // đến
Cụm chủ - vị làm chủ ngữ.
b) Khi bắt đầu kháng chiến, nhân dân ta tinh thần rất hăng hái.
Khi bắt đầu kháng chiến, nhân dân ta thế nào?
⟶ tinh thần // rất hăng hái .
Cụm chủ - vị làm vị ngữ .
c) Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm, cũng
như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
Chúng ta có thể nói gì?
⟶ trời // sinh lá sen để bao bọc cốm,
(cũng như ) trời // sinh cốm nằm ủ trong lá sen .
2 cụm chủ - vị làm phụ ngữ cho
động từ “nói”.
d) Nói cho đúng thì phẩm giá của tiếng Việt chỉ mới thật sự được
xác định và đảm bảo từ ngày Cách mạng tháng Tám thành công.
Nói cho đúng
thì phẩm giá của liếng Việt chỉ mới thực sự được xác định và bảo đảm từ ngày nào?
⟶ Từ ngày Cách mạng
tháng 8 // thành công
Cụm chủ - vị làm phụ ngữ cho
danh từ “ngày”.
GHI NHỚ
Các thành phần câu như chủ ngữ, vị ngữ và các
phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ , cụm tính từ đều có thể được cấu tạo
bằng cụm C-V.
III.
LUYỆN TẬP
Tìm cụm C - V làm thành phần câu hoặc
thành phần cụm từ trong các câu dưới đây. Cho biết trong mỗi câu, cụm C - V làm
thành phần gì?
a) Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những
người chuyên môn mới định được, người ta gặt mang về. (Thạch Lam)
b) Trung đội trưởng Bính khuôn mặt đầy đặn. (Trần Đăng)
c) Khi các cô gái Vòng đỗ gánh, giở từng lớp
lá sen, chúng ta thấy hiện ra từng lá cốm, sạch sẽ và tinh khiết, không có mảy
may một chút bụi nào. (Thạch Lam)
d) Bỗng một bàn tay đập vào vai khiến hắn giật
mình. (Nam Cao)
HƯỚNG
DẪN PHÂN TÍCH.
Những cụm chủ - vị trong các câu như
sau:
a) Chỉ riêng những người chuyên môn //
mới định được.
⟶ Cụm chủ - vị làm phụ ngữ cho danh
từ “riêng”.
b) khuôn mặt
// đầy đặn.
⟶ Cụm chủ - vị làm vị ngữ
c) Khi các cô gái làng Vòng // đỗ
gánh
⟶ Cụm chủ - vị làm phụ ngữ cho danh
từ “khi”.
- thấy hiện ra từng lá cốm, //
sạch sẽ và tinh khiết,
không có mảy may một chút bụi nào.
⟶ Cụm chủ - vị này làm phụ ngữ
cho cụm động từ “ thấy hiện ra”.
d) (Bỗng ) một bàn
tay // đập vào vai
⟶ Cụm chủ - vị làm chủ ngữ.
C. DẶN DÒ VỀ
NHÀ:
- Luyện kĩ năng mở rộng câu bằng cách thực hành phân tích lại các ví dụ trên.
Trình bày vào tập.
- - Đặt 5
câu có cụm C-V làm thành phần chủ ngữ, vị ngữ , là phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ , cụm tính từ.