Tuần 29 - Tiết 113+114
SỐNG CHẾT MẶC BAY.
Phạm Duy Tốn
A Kiến thức: giúp học sinh:
Hiểu được giá trị hiện thực, nhân đạo và những thành công nghệ thuật của truyện ngắn “Sống chết mặc bay”.
B Bài học:
- Đọc – tìm hiểu chú thích
1/ Tác giả
Phạm Duy Tốn (1883-1924) nguyên quán Hà Tây là một trong số ít người có thành tựu về truyện ngắn hiện đại.
2/ Tác phẩm : “Sống chết mặc bay” là tác phẩm thành công nhất của ông, sáng tác 7/ 1918.
3/ Bố cục.
“Sống chết mặc bay” có thể chia làm 3 phần:
- Phần 1: từ đầu đến “khúc đê này hỏng mất”: nguy cơ vỡ đê và sự chống đỡ của người dân.
- Phần 2: tiếp đến “điếu mày”: cảnh quan phủ cùng các nha lại đánh tổ tôm trong khi đi hộ đê (đi bảo vệ đê).
- Phần 3: Còn lại: Cảnh vỡ đê, nhân dân lâm vào tình trạng thảm sầu.
4. Tóm tắt truyện :
Truyện kể về cảnh đê sắp vỡ tại khúc sông Nhị Hà thuộc làng X phủ X và cảnh hàng trăm ngàn dân phu đói mệt đang lăn lộn trong bùn lầy nước lũ một cách yếu ớt trước sức mạnh của thiên nhiên. Trong khi ấy, tên quan phụ mẫu với trách nhiệm canh giữ - hộ đê lại chễm chện ngồi trong đình cao. Hắn tập trung vào ván bài tổ tôm, hắn quát tháo người báo đê sắp vỡ và hắn mặc kệ mọi chuyện. Cuối cùng hắn thắng to ván bài, cùng lúc đê vỡ, dân chúng rơi vào tình cảnh thảm sầu.
II. Đọc – tìm hiểu văn bản :
- Cảnh vỡ đê và cảnh trong đình :
a) Cảnh vỡ đê
- Gần 1 giờ đêm trời mưa tầm tả.
- Nước dưới sông Nhị Hà lên to quá.
- Nước sông cuồn cuộn bốc lên.
- Hàng trăm nghìn con người … trông thật thảm hại.
- Tiếng trống liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng người xao xác gọi nhau.
- Sức người khó lòng địch nổi với sức trời ! Lo thay ! nguy thay ! Khúc đê này hỏng mất.
b) Cảnh trong đình
- Đình cũng ở trên mặt đê, cao mà vững chãi.
- Đèn thắp sáng, kẻ hầu, người hạ.
- Quan phụ mẫu uy nghi chễm chệ ngồi …
- Không khí tĩnh mịch trang nghiêm.
… nước sông dù nguy cũng không bằng nước bài cao thấp.
- Đê vỡ rồi, thời ông cách cố chúng mày.
- Vội vàng xòe bài, miệng vừa cười vừa nói. Ừ! thông tôm chi nảy!..Điếu mày.
-> phép tương phản xen kẻ tăng cấp lên gay gắt tên quan lòng lang dạ thú – bày tỏ lòng thương cản với người dân trước thiên tai và thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền.
2) Giá trị tác phẩm
a/ Giá trị hiện thực: phản ánh sự đối lập giữa cuộc sống nhân dân và cuộc sống bọn quan lại.
b/ Giá trị nhân đạo thể hiện niềm thương cảm trước cuộc sống lầm than cơ cực của người dân do thiên tai và thái độ vô trách nhiệm của bọn cầm quyền.
c) Giá trị nghệ thuật: kết hợp hai phép nghệ thuật tương phản và tăng tiến. Ngôn ngữ sinh động, câu văn ngắn ngọn.
Ghi nhớ (SGK 83)
Qua lời văn cụ thể, sinh động và sự khéo léo trong việc vận dụng hai phép tương phản và tăng cấp trong nghệ thuật tự sự của tác giả, ta thấy được tiếng nói phê phán hiện thực sâu sắc: lên án gay gắt tên quan phủ "lòng lang dạ thú". Đồng thời ta cảm nhận được tinh thần nhân đạo của tác phẩm thông qua niềm cảm thương trước tình cảnh "nghìn sầu muôn thảm" của nhân dân do thiên tai, cũng như thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền.
C Phần luyện tập :
- Trả lời câu 1 (trang 83 sgk Ngữ Văn 7 Tập 2):
- Những hình thức ngôn ngữ được sử dụng trong “Sống chết mặc bay” là gì? Trả lời câu hỏi bằng cách đánh dấu.
-
|
Hình thức ngôn ngữ
|
Có
|
Không
|
|
Ngôn ngữ tự sự
|
|
|
|
Ngôn ngữ miêu tả
|
|
|
|
Ngôn ngữ biểu cảm
|
|
|
|
Ngôn ngữ người dẫn truyện
|
|
|
|
Ngôn ngữ nhân vật
|
|
|
|
Ngôn ngữ độc thoại nội tâm
|
|
|
|
Ngôn ngữ đối thoại
|
|
|
- Trả lời câu 2 (trang 83 sgk Ngữ Văn 7 Tập 2):
Qua ngôn ngữ đối thoại của quan phủ, em thấy tính cách của nhân vật tên quan phủ như thế nào ?
.
***