Học sinh trình bày được hoạt động tuần hoàn máu và bạch huyết trong cơ thể. Cần chỉ rõ trong hoạt động tuần hoán máu, sẽ có 2 vòng tuần hoàn xảy ra song song: phòng tuần hoàn phổi & vòng tuần hoàn cơ thể. Máu khi lưu thông trong động mạch cần đi nhanh để đảm bảo nhu cầu oxy và chất dinh dưỡng cho cơ thể. Do vậy, cần giữ cho hệ tuần hoàn máu được thông thoáng, các động mạch không bị xơ vữa.
Bài 16: TUẦN HOÀN MÁU & LƯU THÔNG BẠCH HUYẾT
1. Cấu tạo hệ tuần hoàn:
2. Hoạt động tuần hoàn:
- Vòng tuần hoàn nhỏ (# Vòng tuần hoàn phổi): Diễn ra ở các mao mạch phổi à trao đổi CO2 và O2
- Vòng tuần hoàn lớn (# Vòng tuần hoàn cơ thể): Diễn ra ở tất cả các cơ quan, hệ cơ quan, tế bào… của cơ thể → trao đổi chất
3. Cấu tạo hệ bạch huyết:
- Hệ thống mạch bạch huyết
+ Phân hệ lớn: Mạch bạch huyết lớn nhất trong cơ thể là ống bạch huyết ngực (nằm ngang với vị trí xương ức, về phía sau, sát với cột sống & hướng lên trên cổ trái) thu gom dịch bạch huyết ở các nhánh bạch huyết vùng chậu, bụng & dưới ngực rồi đổ vào tĩnh mạch cảnh trái (bên trái cổ)
+ Phân hệ nhỏ: Thu gom các dịch bạch huyết bên phải cơ thể, từ ngực, cánh tay phải & đổ vào tĩnh mạch cảnh phải (bên phải cổ)
- Các hạch bạch huyết (rải rác/ tập trung thành nhóm khắp cơ thể)
- Tủy xương
- Lá lách (ở phần bên trái bụng, dưới sườn trái) giúp cơ thể kiểm soát lượng máu & lượng tế bào máu trong hệ tuần hoàn phù hợp với cơ thể bằng cách tiêu hủy các tế bào già & dư thừa trong máu
4. Lưu thông bạch huyết (# Luân chuyển bạch huyết trong mỗi phân hệ)
Mao mạch bạch huyết → Mạch bạch huyết →Hạch bạch huyết → Mạch bạch huyết → Ống bạch huyết → Tĩnh mạch